De illegale bezetting van woningen (okupación) in Spanje blijft een grote zorg voor huiseigenaren, vooral voor Belgen en Nederlanders met een tweede verblijf aan de kust. De juridische procedures zijn echter aangescherpt. Sinds de inwerkingtreding van de Organieke Wet 1/2025 inzake de efficiëntie van de rechtspraak kunnen ontruimingsprocedures via het snelrecht (juicio rápido) worden afgehandeld.

Het wettelijk verschil: Huisvredebreuk vs. Wederrechtelijke inbezitneming

Het Spaanse strafrecht maakt een strikt onderscheid tussen twee situaties:

1. Huisvredebreuk (Allanamiento de morada): Is van toepassing als het gaat om een hoofdconsignatie of een tweede woning die regelmatig door de eigenaar wordt gebruikt. Omdat dit de persoonlijke levenssfeer schendt, grijpt de politie doorgaans direct in om het pand te ontruimen.
2. Wederrechtelijke inbezitneming (Usurpación): Geldt voor langdurig leegstaande panden, woningen zonder nutsvoorzieningen of vastgoed van banken en bedrijven. In dit geval is een voorafgaand rechterlijk bevel verplicht.

Het snelrecht en het belang van de eerste uren

Dankzij de hervorming van de procesvoering kan bij een illegale inval al binnen ongeveer 15 dagen een zitting worden gepland. De snelheid van de daadwerkelijke uitzetting hangt wel sterk af van hoe snel de bezetting wordt ontdekt en onderbouwd:

• Heterdaad en de 48-uursregel: Als de inbreuk meteen wordt opgemerkt, kunnen de Spaanse politiediensten (Policía Nacional en Guardia Civil) direct ingrijpen op grond van een ontdekking op heterdaad, zonder te wachten op een rechterlijk bevel.
• Bewijslast: Een alarmsysteem dat is aangesloten op een meldkamer is een cruciaal bewijsstuk om het exacte tijdstip van de inbraak aan te tonen en directe politie-interventie mogelijk te maken.